Bilim insanlarından kireçlenme için umut veren keşif: Yaşlanan eklemler yeniden onarılabilir

Stanford Üniversitesi’nden bir ekip, yaşa bağlı kıkırdak kaybında önemli rol oynayan 15‑PGDH adlı enzimi tespit etti. Enzimin yaş ilerledikçe vücutta artması, kıkırdağın onarımını ve iltihabı azaltan moleküllerin işlevini olumsuz etkiliyor. Oldukça eski farelerde 15‑PGDH’nin engellenmesiyle aşınmış kıkırdak yeniden kalınlaşarak sağlıklı bir yapıya dönüştü. Aynı zamanda genç farelerde ön çapraz bağ (ACL) yaralanması oluşturularak, enzimin engellenmesiyle beklenen osteoartrit gelişiminin ortaya çıkmadığı rapor edildi.

Araştırmacılar, diz protezi ameliyatı geçiren hastalardan elde edilen insan kıkırdağında da benzer bir etki gözlemledi. Enzim engelleyici uygulandıktan sonra doku daha sert hâle geldi ve iltihap düzeyi azaldı. Biyolog Helen Blau, bu yöntemin yetişkin dokuların yenilenmesi için yeni bir strateji sunduğunu ve yaşlanma veya yaralanmaya bağlı artritin tedavisinde önemli bir potansiyel taşıdığını belirtti. Çalışma, kök hücrelerin bu iyileşmede belirgin bir rol oynamadığını, mevcut yetişkin hücrelerin gen faaliyetlerinin değiştirildiğinde kıkırdak dokusunu daha sağlıklı hâle getirebildiğini ortaya koydu.

Şu anki aşamada, araştırma hayvan modelleri ve insan doku örnekleri üzerinde yürütülmektedir. Stanford ekibi, yaklaşımı insan klinik denemelerinde test etmeyi planlıyor; 15‑PGDH’ye yönelik benzer bir ilaç, kas güçsüzlüğüne yönelik önceki bir insan çalışmasında ciddi güvenlik sorunu oluşturmadı. ABD Sağlık İleri Araştırma Projeleri Ajansı (ARPA‑H) tarafından kıkırdak ve kemik dokusunun yeniden oluşturulmasını hedefleyen projelere ayrılan 100 milyon dolardan fazla kaynak, bu tür çalışmaların ilerlemesine katkıda bulunuyor.