Kriz korkusu Avrupa’yı nakde döndürdü

Avrupa’da dolaşımdaki euro banknotlarının toplam değeri Haziran 2026’da 1,6 trilyon euroya ulaştı. 2016’da 1 trilyon euro seviyesindeyken, banknot sayısı pandemi öncesi yaklaşık 24 milyar’dan 30 milyarın üzerine çıktı; bu değişim, dijital ödeme araçlarının yaygınlaşmasına rağmen fiziki nakidin toplam değerinin on yıl içinde yaklaşık %60 artmasına yol açtı. ECB verileri, tüketicilerin günlük alışverişlerde nakit kullanımının azaldığını, ancak banknot stokunun büyümeye devam ettiğini gösteriyor.

İşte bu artışın ardında, savaş, büyük doğal afetler, elektrik kesintileri ve dijital ödeme altyapısını hedef alan siber saldırı korkuları yatıyor. ECB başekonomisti Philip Lane, banknotların işlemlerde kullanımının düşmesine rağmen toplam stokunun artışını vurgulayarak, fiziki paranın kriz dönemlerinde güvence olarak önemini öne çıkarıyor. Avrupa Birliği’nin kriz hazırlığı stratejisinde, vatandaşların 72 saat içinde temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi hedefleniyor; bu çerçevede, Avrupa ülkeleri evde sınırlı miktarda nakit bulundurmalarını öneriyor.

Avusturya Merkez Bankası destekli programda, her aile üyesi için 100 euro’luk küçük kupürler güvenli bir yerde tutulması tavsiye ediliyor. Amaç, yüksek miktarda parayı evde saklamak değil, dijital ödeme altyapısının geçici olarak çalışmadığı bir dönemde gıda, ulaşım gibi temel ihtiyaçların karşılanabilmesini sağlamaktır. ECB, dijital euro çalışmalarının yanı sıra fiziki euro ile dijital ödeme araçlarının birbirini tamamlaması gerektiğini savunarak, hem ATM ağlarının korunması hem de dijital sistemlerin krize dayanıklılığı açısından bu yaklaşımın önemini vurguluyor.